Trong vận tải đa phương thức và đặc biệt là thương mại biên giới Việt – Trung, hàng hóa hiếm khi đi một mạch từ kho người bán đến kho người mua trên cùng một chiếc xe. Tại các cửa khẩu như Hữu Nghị, Tân Thanh hay Móng Cái, bạn sẽ thường xuyên bắt gặp cảnh hàng tấn hàng hóa được chuyển từ xe tải biển số Trung Quốc sang xe tải biển số Việt Nam. Hoạt động đó được gọi là sang tải. Vậy chính xác sang tải là gì? Tại sao không để xe Trung Quốc chạy thẳng về Hà Nội hay TP.HCM mà phải tốn công bốc dỡ? Bài viết này sẽ giải đáp tường tận khái niệm sang tải là gì, đồng thời hướng dẫn bạn quy trình giám sát để tránh mất mát hàng hóa trong khâu “nhạy cảm” này.

Để hiểu rõ sang tải là gì, chúng ta cần nhìn vào bản chất của dòng chảy Logistics. Trong tiếng Anh chuyên ngành, thuật ngữ này là Transloading (hoặc đôi khi được gọi là Transshipment trong vận tải biển).

Sang tải là quá trình chuyển giao hàng hóa từ phương tiện vận tải này sang phương tiện vận tải khác. Trong bối cảnh vận tải đường bộ biên giới, sang tải là hành động bốc dỡ hàng từ xe tải/container của Trung Quốc (Inbound Truck) sang xe tải/container của Việt Nam (Outbound Truck) tại các bãi tập kết khu vực cửa khẩu hoặc kho ngoại quan.

Hiểu đơn giản về sang tải là gì: Đó là trạm trung chuyển. Giống như việc bạn đi máy bay đường dài phải quá cảnh (transit) để đổi sang máy bay khác, hàng hóa cũng cần “đổi xe” để phù hợp với quy định giao thông và lộ trình nội địa.

Nhiều người thường nhầm lẫn hai khái niệm này. Hiểu sự khác biệt sẽ giúp bạn nắm chắc sang tải là gì:

• Cross-docking: Là kỹ thuật trong kho vận, hàng về kho nhập và được chia chọn ngay để xuất đi kho khác mà không qua lưu trữ. Mục đích là tối ưu tồn kho.

• Sang tải (Biên giới): Mục đích chính là thay đổi phương tiện vận tải do rào cản pháp lý hoặc tối ưu chi phí vận chuyển. Hàng có thể được sang tải ngay hoặc lưu tại bãi chờ xe Việt Nam lên.

Đây là câu hỏi mà các chủ hàng mới (Importer) thường thắc mắc. Tại sao không để xe Trung Quốc chạy thẳng về kho đích cho tiện? Câu trả lời nằm ở 3 lý do chính sau đây, giúp làm rõ tầm quan trọng của việc hiểu sang tải là gì:

Theo Hiệp định vận tải đường bộ Việt – Trung, xe tải Trung Quốc không được phép chạy tự do sâu vào nội địa Việt Nam (và ngược lại), trừ khi có giấy phép vận tải quốc tế đặc biệt (thường chỉ dành cho các xe container lạnh đi theo tuyến cố định hoặc xe quá khổ quá tải). Đa số các xe tải thùng, xe lôi của Trung Quốc chỉ được phép đi vào khu vực giám sát hải quan (bãi xe cửa khẩu) để trả hàng. Do đó, việc sang tải sang xe Việt Nam là bắt buộc để hàng có thể đi tiếp về Hà Nội, Đà Nẵng hay Sài Gòn.

Chi phí thuê một chiếc xe đầu kéo Trung Quốc nằm chờ (lưu ca) đắt hơn rất nhiều so với xe Việt Nam.

• Nếu để xe Trung Quốc chạy sâu vào nội địa, họ sẽ tính cước phí khứ hồi (chạy rỗng chiều về) rất cao.

• Thay vào đó, chủ hàng thuê xe Việt Nam (giá cước nội địa rẻ hơn, thông thạo đường xá hơn) để nhận hàng tại cửa khẩu. Hiểu được bài toán kinh tế này chính là hiểu giá trị của sang tải là gì đối với lợi nhuận doanh nghiệp.

• Trường hợp 1 (Chia nhỏ): Một xe container 40 feet từ Trung Quốc chở 30 tấn hàng. Nhưng đường vào kho của bạn ở Hà Nội bị cấm tải, chỉ cho xe 1.25 tấn vào. Lúc này, bạn phải sang tải từ xe to ra 10 xe nhỏ.

• Trường hợp 2 (Gom hàng): Bạn nhập hàng lẻ (LCL) từ nhiều nhà cung cấp Trung Quốc. Các xe tải nhỏ của Trung Quốc sẽ tập kết tại bãi Hữu Nghị, sau đó sang tải dồn hết lên một xe container Việt Nam để tiết kiệm cước vận chuyển về miền Nam.

Biết định nghĩa sang tải là gì chưa đủ, bạn cần biết quy trình thực tế diễn ra như thế nào để giám sát. Tại các bãi xe lớn như Xuân Cương (Hữu Nghị) hay Bảo Nguyên (Tân Thanh), quy trình này diễn ra như sau:

Bước 1: Hai xe đấu đuôi (Docking) 

Xe tải Trung Quốc và xe tải Việt Nam sẽ được điều phối lùi đuôi vào nhau (đấu đuôi). Khoảng cách giữa hai thùng xe phải được xử lý khéo léo, thường sẽ kê một tấm cầu dẫn (Dock leveler) hoặc tấm thép để xe nâng hoặc công nhân đi qua lại an toàn.

Bước 2: Kiểm đếm tình trạng hàng hóa (Tallying) 

Trước khi bốc hàng, nhân viên Ops (Hiện trường) phải chụp ảnh tình trạng hàng trên xe Trung Quốc. Nếu thấy thùng carton bị móp, rách, ướt… phải lập biên bản ngay với tài xế Trung Quốc. Đây là bước quan trọng nhất để xác định trách nhiệm nếu hàng hỏng.

Bước 3: Thực hiện bốc xếp (Handling) 

Tùy vào loại hàng mà phương án sang tải là gì sẽ khác nhau:

• Hàng Pallet: Dùng xe nâng (Forklift) chạy thẳng từ xe này sang xe kia. Nhanh và an toàn.

• Hàng rời (Bao tải, thùng carton): Sử dụng công nhân bốc vác (Cửu vạn). Hàng sẽ được chuyền tay hoặc dùng băng tải.

• Hàng siêu trường siêu trọng: Phải dùng xe cẩu (Crane) để cẩu hàng từ thùng xe này sang thùng xe kia.

Bước 4: Chèn lót và gia cố (Lashing) 

Sau khi hàng đã sang xe Việt Nam, cần phải chèn lót (Dunnage) để hàng không bị xô lệch khi xe chạy đường đèo dốc Lạng Sơn.

Nếu không hiểu rõ kỹ thuật sang tải là gì, chủ hàng rất dễ gặp phải các rủi ro sau:

Đây là rủi ro số 1. Công nhân bốc xếp ẩu, quăng quật thùng hàng, hoặc xếp hàng nặng đè lên hàng nhẹ.

• Giải pháp: Yêu cầu đơn vị Logistics giám sát chặt chẽ, dán tem “Hàng dễ vỡ” (Fragile) và có sơ đồ xếp hàng (Stowage plan) rõ ràng.

Trong quá trình chuyển từ xe nọ sang xe kia, đặc biệt là hàng nhỏ lẻ, rất dễ bị “rơi rớt” hoặc bị lấy cắp nếu không có người trông coi.

• Giải pháp: Luôn có nhân viên Ops kiểm đếm (Tallyman) đứng giám sát 100% quá trình sang tải.

Nếu xe Việt Nam đến muộn, xe Trung Quốc phải chờ, bạn sẽ mất phí lưu ca (như đã đề cập ở bài trước). Hoặc nếu hàng quá khổ phải thuê cẩu nhưng không báo trước, giá thuê cẩu “nóng” tại cửa khẩu sẽ rất cao.

Để hoạch định tài chính, bạn cần biết cấu thành giá của dịch vụ sang tải là gì. Thông thường bao gồm:

1. Phí bến bãi: Vé vào cổng cho xe Việt Nam vào bãi sang tải (khoảng 100k – 500k tùy loại xe).

2. Phí nhân công/xe nâng: Tính theo tấn hoặc theo khối (CBM). Ví dụ: 80.000đ – 150.000đ/tấn.

3. Phí cầu cân (nếu có): Nếu cần cân xe để kiểm tra trọng lượng.

4. Phí quản lý: Trả cho đơn vị Logistics thực hiện giám sát.

Với kinh nghiệm nhiều năm “nằm gai nếm mật” tại các cửa khẩu, BAP Logistics hiểu rõ từng mét vuông bãi xe, từng đội bốc xếp. Chúng tôi định nghĩa dịch vụ sang tải là gì? Đó là sự An toàn tuyệt đối.

Tại sao chọn chúng tôi?

• Đội ngũ Ops chuyên nghiệp: Luôn có người giám sát trực tiếp 24/7, quay video/chụp ảnh quá trình sang tải gửi báo cáo cho khách hàng theo thời gian thực (Real-time).

• Trang thiết bị hiện đại: Sở hữu đội xe nâng, xe cẩu chuyên dụng, xử lý được cả những lô hàng máy móc cồng kềnh nhất.

• Cam kết đền bù: Chịu trách nhiệm 100% nếu hàng hóa bị hư hỏng, mất mát do lỗi trong quá trình sang tải.

Để chốt lại kiến thức sang tải là gì, hãy cùng điểm qua các thắc mắc nhanh:

Hỏi: Sang tải có làm rách bao bì không?

• Đáp: Có khả năng, nhưng rất thấp nếu dùng xe nâng. Nếu bốc tay thì rủi ro cao hơn, nên cần Ops giám sát nhắc nhở công nhân.

Hỏi: Thời gian sang tải mất bao lâu?

• Đáp: Với 1 xe container 40 feet: Nếu dùng xe nâng mất khoảng 45-60 phút. Nếu bốc tay hàng thùng carton mất khoảng 2-3 tiếng.

Hỏi: Trời mưa có sang tải được không?

• Đáp: Tại các bãi xe lớn như Xuân Cương, hiện nay đã có khu vực mái che. Tuy nhiên, nếu mưa quá to tạt vào, Ops sẽ cho tạm dừng để đảm bảo an toàn hàng hóa.

Sang tải không chỉ đơn thuần là việc bê hàng từ xe này sang xe khác. Đó là một nghệ thuật sắp xếp, là một bài toán tối ưu chi phí và là một mắt xích quan trọng để đảm bảo chuỗi cung ứng không bị đứt gãy.

Hy vọng qua bài viết chuyên sâu này, bạn đã hiểu rõ sang tải là gì cũng như tầm quan trọng của nó trong vận tải biên mậu. Đừng phó mặc hàng hóa của mình cho may rủi. Hãy chọn những đối tác vận tải uy tín, hiểu nghề để mỗi chuyến hàng đều về kho an toàn, nguyên đai nguyên kiện.

Nếu bạn đang có lô hàng sắp về cửa khẩu Hữu Nghị và lo lắng về khâu sang tải, hãy liên hệ ngay với BAP Logistics. Chúng tôi sẽ thay bạn có mặt tại hiện trường, nâng niu từng thùng hàng như chính tài sản của mình.